Уулын оройгоор хөх манан татаж, зөөлөн хэрнээ хүйтэвтэр салхи үлээнэ. Тачирхан хар үстэй бяцхан гөлөг өлөн ходоодоо хооллохоор газар шиншлэн, хааяа эгдүү хүрмээр жижигхэн савраараа хүзүүгээ маажих аядана. Тэгснээ төө хэринй сүүлээ годогнуулсаар цааш одно. Энэ өглөө ч ёстой сэтгэл уужирч, санаа алдмаар сайхан байлаа. Хдийгээр хэсэг бараан үүл тэнгэрт зулж юу юугүй бороошмоор байсан ч уй үргээсэн аядуухан салхитай ажээ.
Хотын захын хэдэн анмхавтар байшингуудын нэгэнд би амьдардаг. Машин тэрэг дуу, чимээнээс хол нам сэлүүн байдагт нь сэтгэл татагдана.. Өдөр, эсвэл шөнийн турш тайван байх авч хэн нэг бүсгүйн жаргалтайгаар инээх, үгүй бол хоолой чадлаараа дуулах нь тод сонсогдож ч мэднэ. Тиймээс тэд чимээгүй байхыг эрхэмлэдэг. Бие биестэйгээ найрсагаар мэндэлж, эелдэгхэн инээмсэглэн салцгаана.
Зураач, жолооч, эрдэмтэн, тэр ч бүү хэл нохой салхилуулагч хүртэл амьдардаг энэ хороололд анир чимээгүй байдал он удаан жил оршсон юм гэнэ лээ. Гэтэл нэг өглөө манай хөрш хаалганд шинэ айл нүүж ирсэн сургаар чимээгүй амьдрал хаашаа ч юм алга болсон байлаа. Учир нь тэр өдрөөс хойш хөршийнхөөс төгөлдөр хуурын ая тасраагүй юм. Шатан дээр тааралдсан зарим нэг нь толгой сэгсрэн зөрнө. Тэд дургүйцэж байгаа нь илт. Гэвч хэн ч тэдний хаалгыг тогшин “Болиод өгөөч, жаахан ч гэсэн амраагаад аль” хэмээн бухимдалаа илэрхийлсэнгүй. Хүрэн будагтай хаалганы цаанаас эгшиглэх тэр аялгуу нэг л мэдэхэд чихэнд дасчээ. Тэнд хэн амьдардагийг мэдэх байхгүйд, бүр сонирхох ч үгүй байгаад миний гайхал төрж үе үе хаалгыг нь тогшин хөрштэйгөө танилцмаар санагдана.
Өдөр бүр тоглодог байсан хуурын аялгуу нэг өглөө эгшиглэсэнгүй. Маргааш нь ч, нөгөөдөр нь ч тоглосонгүй. Хэдэн сараар чих амраагаагүй хөгжим гэнэт чимээгүй болчихсонд тааралдсан нэг нь мөрөө хавчин чимээгүй өнгөрнө. Тэдний нүдэнд төгөлдөр хуурын эгшиглэнтаялгууг үгүйлж буй нь илт.
Биеийнхээ алжаалыг тайлан ойрхон гүйх санаатай гартал шатан дээр танихгүй хүнтэй мөргөлдөх шахсандаа уучлал хүсээд доош буулаа. Тэр хүний уйлах нь уу гэлтэй хачин гурвалжин нүд, жижиг хамар долгиотой хүрэн үс нүдэнд тусав. Дэгжин хувцаслаж, хавтас барьсан нь ажил хэрэгж хүний шинжтэй боловч, уучлал хүсэн инээхэд нь тодорсон хацрын хонхорхой нь түүнийг улам ч энгдүүтэй болгох ажээ. Тэр манай хөрш хөгжимчин байх нь гэж яагаад ч юм надад санагдав. Гадагшаа гараад эргээд иртэл удтал тоглоогүй төгөлдөр хуурын ая эгшиглэж байлаа. Сэтгэл сэргэх шиг мэдрэмж төрж, дуу аялан өглөөний цайгаа бэлтгэв.
Хөгжимчин заримдаа хуураа тоглодоггүй байлаа. Тэр үед сэтгэл зүрх юу ч юм үгүйлээд, гунидаг болчихов. Дүүрээд ирсэн нулимсаа барьж ядан гиюүрч, жаргалтай зүрх хүчтэй лугшин цохилохыг мэдэрдэг байлаа. Уянгалаг аялгуунд нь харин өлмий дээрээ зөөлөн бүжиж, ганцаардлын дарсанд согтууран эргэлдэж, хэзээ ч билээ учирч байсан дурлалаа залан дуудаж хэмжээгүй их жаргалыг амталдаг байлаа. Нэг удаа би дэвтэртээ өөрийн мэдэлгүй ингэж биччихсэн байв. “Хөг аялгуу чинь намайг эзэмдэх юм. Чиний сэтгэлд чухам юу нуугдаа бол” гэж. Би түүний тоглох ая бүрт өдрөөс өдөрт татагдаж буйгаа мэдэрч өөрийгөө барьж ядах болов.
Ийм өдрүүд үргэлжилсээр байтал нэг өдөр сэрүүн тунгалаг агаараар цээж дүүрэн амьгалан алхаж явтал “Хүлээгээй” гэх дуу намайг зогсоов. Хөгжимчин хамтдаа алхахыг хүсээд бид цааш явав.
Би түүнээс “Та юу хийдэг вэ” гэж асуулаа.
- Төлөгч.
- Нээрэн үү. Тэгээд та юу мэддэг юм бэ?
- Юм бүхнийг. Жишээ нь та хөгжимд дуртай. Заримдаа уярч бүжиглэдэг. Ажил мэргэжилдээ хайртай. Үргэлж өөрийнхөө зөв гэж боддог. Нэг үгээр хэлбэл та гайхалтай зохиолч бүсгүй.
- Тэгээд цааш нь.
- Үгүй ээ, би чадахгүй.
- Яагаад?
- Таны нүд зөвшөөрөхгүй нь.
- Инээдтэй юм. Та яаж энэ бүхнийг мэддэг юм бэ?
- Бид чинь хөрш шүү дээ.
Ийм л яриа бидний дунд өрнөж, үүнээс хойш би төгөлдөр хуурны гайхалтай аязын оронд түүний царайг өдөр бүр харах болсон юм. Бид биенийхээрээ орж, гарч сайн найзууд төдийгүй сайн хөршүүд боллоо.
Тун удалгүй би гэр лүүгээ яардаг. Гэртээ байвал хөгжимчинийг хүлээн суудаг болчихов.
Зуны халуун өдрүүд дуусаж, намрын сэрүүн салхи салхилахыг ч мэдрэлгүй гэртээ бичгийн ширээний ард ажилласаар суутал хонх дуугарав. Очоод хаалгаа тайлвал хөрш маань зогсож байв. Тэр дотогш ороод цонх руу зааж,
- Би чамд юу авчирсныг хар даа гэлээ.
Хөшиг нээвэл намрын үлээмхий салхинд мөчрөөсөө гээгдэн дураараа хийсэх алтан шаргал навч цонхны шил иөргөн унаж байх нь тэр.
- Намар, намар ирчихэж. Ингээд ирчихлээ гэж үү. Би яагаад анзаараагүй юм болоо гэж шивнэх төдий хэлэхэд тэр миний гарыг зөөлөн атгаж,
- Би чамайг хайрлахыг хүсэж байна. Чи зөвшөөрөх үү гэсэн гэнэтийн үгэнд хэлэх хариу надад олдсонгүй. Ус балгаан мэт дуугүй зогсох намайг мөрөөр минь зөөлөн тэвэрч, духан дээр уруулаа хүргэх төдий үнсэхэд би түүнээс гэрэвшин эмээж буйгаа мэдэрлээ.
Ингэж аашлах нь надад жаргал мэт санагдаж байв. Түүний халуун дулаан цээж, ухамсартайгаар энхрийлэх гар, бурам шиг амтат үгс. Тэр бүхнийг мэдэрсэн миний сэтгэлд төгөлдөр хуурын аялгуу ахин эгшиглэх шиг болж билээ.
Хотын захын хэдэн анмхавтар байшингуудын нэгэнд би амьдардаг. Машин тэрэг дуу, чимээнээс хол нам сэлүүн байдагт нь сэтгэл татагдана.. Өдөр, эсвэл шөнийн турш тайван байх авч хэн нэг бүсгүйн жаргалтайгаар инээх, үгүй бол хоолой чадлаараа дуулах нь тод сонсогдож ч мэднэ. Тиймээс тэд чимээгүй байхыг эрхэмлэдэг. Бие биестэйгээ найрсагаар мэндэлж, эелдэгхэн инээмсэглэн салцгаана.
Зураач, жолооч, эрдэмтэн, тэр ч бүү хэл нохой салхилуулагч хүртэл амьдардаг энэ хороололд анир чимээгүй байдал он удаан жил оршсон юм гэнэ лээ. Гэтэл нэг өглөө манай хөрш хаалганд шинэ айл нүүж ирсэн сургаар чимээгүй амьдрал хаашаа ч юм алга болсон байлаа. Учир нь тэр өдрөөс хойш хөршийнхөөс төгөлдөр хуурын ая тасраагүй юм. Шатан дээр тааралдсан зарим нэг нь толгой сэгсрэн зөрнө. Тэд дургүйцэж байгаа нь илт. Гэвч хэн ч тэдний хаалгыг тогшин “Болиод өгөөч, жаахан ч гэсэн амраагаад аль” хэмээн бухимдалаа илэрхийлсэнгүй. Хүрэн будагтай хаалганы цаанаас эгшиглэх тэр аялгуу нэг л мэдэхэд чихэнд дасчээ. Тэнд хэн амьдардагийг мэдэх байхгүйд, бүр сонирхох ч үгүй байгаад миний гайхал төрж үе үе хаалгыг нь тогшин хөрштэйгөө танилцмаар санагдана.
Өдөр бүр тоглодог байсан хуурын аялгуу нэг өглөө эгшиглэсэнгүй. Маргааш нь ч, нөгөөдөр нь ч тоглосонгүй. Хэдэн сараар чих амраагаагүй хөгжим гэнэт чимээгүй болчихсонд тааралдсан нэг нь мөрөө хавчин чимээгүй өнгөрнө. Тэдний нүдэнд төгөлдөр хуурын эгшиглэнтаялгууг үгүйлж буй нь илт.
Биеийнхээ алжаалыг тайлан ойрхон гүйх санаатай гартал шатан дээр танихгүй хүнтэй мөргөлдөх шахсандаа уучлал хүсээд доош буулаа. Тэр хүний уйлах нь уу гэлтэй хачин гурвалжин нүд, жижиг хамар долгиотой хүрэн үс нүдэнд тусав. Дэгжин хувцаслаж, хавтас барьсан нь ажил хэрэгж хүний шинжтэй боловч, уучлал хүсэн инээхэд нь тодорсон хацрын хонхорхой нь түүнийг улам ч энгдүүтэй болгох ажээ. Тэр манай хөрш хөгжимчин байх нь гэж яагаад ч юм надад санагдав. Гадагшаа гараад эргээд иртэл удтал тоглоогүй төгөлдөр хуурын ая эгшиглэж байлаа. Сэтгэл сэргэх шиг мэдрэмж төрж, дуу аялан өглөөний цайгаа бэлтгэв.
Хөгжимчин заримдаа хуураа тоглодоггүй байлаа. Тэр үед сэтгэл зүрх юу ч юм үгүйлээд, гунидаг болчихов. Дүүрээд ирсэн нулимсаа барьж ядан гиюүрч, жаргалтай зүрх хүчтэй лугшин цохилохыг мэдэрдэг байлаа. Уянгалаг аялгуунд нь харин өлмий дээрээ зөөлөн бүжиж, ганцаардлын дарсанд согтууран эргэлдэж, хэзээ ч билээ учирч байсан дурлалаа залан дуудаж хэмжээгүй их жаргалыг амталдаг байлаа. Нэг удаа би дэвтэртээ өөрийн мэдэлгүй ингэж биччихсэн байв. “Хөг аялгуу чинь намайг эзэмдэх юм. Чиний сэтгэлд чухам юу нуугдаа бол” гэж. Би түүний тоглох ая бүрт өдрөөс өдөрт татагдаж буйгаа мэдэрч өөрийгөө барьж ядах болов.
Ийм өдрүүд үргэлжилсээр байтал нэг өдөр сэрүүн тунгалаг агаараар цээж дүүрэн амьгалан алхаж явтал “Хүлээгээй” гэх дуу намайг зогсоов. Хөгжимчин хамтдаа алхахыг хүсээд бид цааш явав.
Би түүнээс “Та юу хийдэг вэ” гэж асуулаа.
- Төлөгч.
- Нээрэн үү. Тэгээд та юу мэддэг юм бэ?
- Юм бүхнийг. Жишээ нь та хөгжимд дуртай. Заримдаа уярч бүжиглэдэг. Ажил мэргэжилдээ хайртай. Үргэлж өөрийнхөө зөв гэж боддог. Нэг үгээр хэлбэл та гайхалтай зохиолч бүсгүй.
- Тэгээд цааш нь.
- Үгүй ээ, би чадахгүй.
- Яагаад?
- Таны нүд зөвшөөрөхгүй нь.
- Инээдтэй юм. Та яаж энэ бүхнийг мэддэг юм бэ?
- Бид чинь хөрш шүү дээ.
Ийм л яриа бидний дунд өрнөж, үүнээс хойш би төгөлдөр хуурны гайхалтай аязын оронд түүний царайг өдөр бүр харах болсон юм. Бид биенийхээрээ орж, гарч сайн найзууд төдийгүй сайн хөршүүд боллоо.
Тун удалгүй би гэр лүүгээ яардаг. Гэртээ байвал хөгжимчинийг хүлээн суудаг болчихов.
Зуны халуун өдрүүд дуусаж, намрын сэрүүн салхи салхилахыг ч мэдрэлгүй гэртээ бичгийн ширээний ард ажилласаар суутал хонх дуугарав. Очоод хаалгаа тайлвал хөрш маань зогсож байв. Тэр дотогш ороод цонх руу зааж,
- Би чамд юу авчирсныг хар даа гэлээ.
Хөшиг нээвэл намрын үлээмхий салхинд мөчрөөсөө гээгдэн дураараа хийсэх алтан шаргал навч цонхны шил иөргөн унаж байх нь тэр.
- Намар, намар ирчихэж. Ингээд ирчихлээ гэж үү. Би яагаад анзаараагүй юм болоо гэж шивнэх төдий хэлэхэд тэр миний гарыг зөөлөн атгаж,
- Би чамайг хайрлахыг хүсэж байна. Чи зөвшөөрөх үү гэсэн гэнэтийн үгэнд хэлэх хариу надад олдсонгүй. Ус балгаан мэт дуугүй зогсох намайг мөрөөр минь зөөлөн тэвэрч, духан дээр уруулаа хүргэх төдий үнсэхэд би түүнээс гэрэвшин эмээж буйгаа мэдэрлээ.
Ингэж аашлах нь надад жаргал мэт санагдаж байв. Түүний халуун дулаан цээж, ухамсартайгаар энхрийлэх гар, бурам шиг амтат үгс. Тэр бүхнийг мэдэрсэн миний сэтгэлд төгөлдөр хуурын аялгуу ахин эгшиглэх шиг болж билээ.
No comments:
Post a Comment
sainyy